مقدمه

كتاب بيهقي از نظر ادبي نيز اثري است گرانبها، زيرا كه گنجينه‌ي كم‌نظيري است از واژه‌ها و تركيبات و تعبيرات زيباي فارسي هزار سال پيش و اين ديرينگي زبان بر ارزش آن بسيار مي‌افزايد. بيهقي از واژگاني چنان غني برخوردار است كه حتي در توصيف صحنه‌هاي همسان نيازي به بهره‌گيري از تعبيرات تكراري ندارد. حد و مرز كلمات را به خوبي مي‌شناسد و آنها را بيهوده به كار نمي‌گيرد. از آوردن مترادفات بي‌فايده و حشوآگين پرهيز دارد.

... بي‌ترديد از اعجاز قلم بيهقي است كه حتي لغات نامأنوس عربي چون «هزاهز، غضاصت و عُظم» و كلمات از اين دست چنان نرمي و ملايمتي پيدا مي‌كند كه خواننده خشونت آنها را در ميان مفردات زيبا و خوش‌آهنگ فارسي حس نمي‌كند.

بيهقي به شيوه‌ي نويسندگان همزمان خود تا اندازه‌اي تحت تأثير كتابت و صرف و نحو عربي است. ولي خوشبختانه در اين راه چندان مبالغه نمي‌ورزد كه ساختمان زبان فارسي را يكسره متزلزل و دگرگون مي‌سازد.(2)

1- تقليد از نثر عربي...

پژوهش : فرامرز محمدي